क्यासिनोमा नेपाली प्रवेशको ‘खुला खेल’ ः प्रहरी मिलाउनेदेखि मासिक १५ लाखसम्मको सेटिङको आरोप

काठमाडौं । कानुनले नेपाली नागरिकलाई क्यासिनो प्रवेशमा बन्देज लगाएको छ। तर राजधानी काठमाडौंमा सञ्चालित कतिपय क्यासिनोमा यही कानुनी बन्देज कागजमा सीमित बनेको आरोप फेरि एकपटक बलियो बनेको छ। क्यासिनोको ढोकाबाट नेपाली नागरिक प्रवेश रोक्नुपर्ने प्रहरी संयन्त्रकै आँखा अगाडि नेपालीहरू जुवाको टेबुलसम्म पुग्ने गरेको आरोपबीच बुढानीलकण्ठस्थित गरुड क्यासिनोबाट ११ जना नेपाली पक्राउ परेपछि क्यासिनोभित्रको ‘सेटिङ’ माथि प्रश्न उठेको हो।
बुढानीलकण्ठ नगरपालिका–१, तौलुङस्थित गरुड क्यासिनोमा मंगलबार बिहान करिब २ बजे काठमाडौं जिल्ला प्रहरी परिसर र प्रहरी प्रभाग बुढानीलकण्ठबाट खटिएको संयुक्त टोलीले नेपाली नागरिकलाई प्रवेश गराई जुवातास खेलाइरहेको अवस्थामा ११ जनालाई पक्राउ गरेको प्रहरीले जनाएको छ।क्यासिनोमा चेकजाँचका क्रममा हारजित हुने गरी जुवातास खेलिरहेको अवस्थामा उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीको भनाइ छ। पक्राउ परेकाहरूको साथबाट ९ वटा मोबाइल, नगद सटहीमा प्रयोग हुने विभिन्न मूल्यका क्वाइन तथा नेपाली रुपैयाँ १० लाख ८५ हजार ६ सय बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ।
प्रहरीका अनुसार बरामद क्वाइनमध्ये ५० हजार रुपैयाँ लेखिएका ८ वटा, १० हजार रुपैयाँ लेखिएका १९ वटा, १ हजार रुपैयाँ लेखिएका ८८ वटा र १०० रुपैयाँ लेखिएका ५ वटा छन्। बरामद रकम र क्वाइनको परिमाणले समेत क्यासिनोमा भइरहेको कारोबार सामान्य मनोरञ्जनात्मक गतिविधि नभई ठूलो रकममा जुवा खेल्ने अवस्थासम्म पुगेको संकेत गरेको प्रहरीको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट देखिन्छ।पक्राउ पर्नेमा रामेछाप गोकुलगंगा गाउँपालिका–६ घर भई काठमाडौंको कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–४ थली बस्ने ३४ वर्षीय बिकी लामा, सोलुखुम्बु माकालु गाउँपालिका–३ घर भई काठमाडौं महानगरपालिका–६ बौद्ध बस्ने ३९ वर्षीय नुवाङ शेर्पा, सोलुखुम्बु दूधकुण्ड नगरपालिका–६ घर भई गोकर्णेश्वर नगरपालिका–९ बस्ने ३९ वर्षीय पासाङ शेर्पा र सिन्धुली गोलन्जोर गाउँपालिका–५ घर भई कागेश्वरी मनोहरा नगरपालिका–७ बस्ने ३२ वर्षीया ज्योति मगर छन्।
त्यस्तै दोलखा वैतेश्वर गाउँपालिका–८ घर भई काठमाडौंको बानेश्वर बस्ने ३५ वर्षीय नारायण खत्री, काठमाडौं गोकर्णेश्वर नगरपालिका–२ का ४४ वर्षीय दिल लामा, काभ्रे रोशी गाउँपालिका–१ घर भई काठमाडौंको ठमेल बस्ने ४४ वर्षीय अशोक लामा, नुवाकोट दुप्चेश्वर गाउँपालिका–३ घर भई गोकर्णेश्वर नगरपालिका–५ बस्ने ३२ वर्षीय सञ्जय तामाङ, रामेछाप उमाकुण्ड गाउँपालिका–४ घर भई हाल ललितपुर महालक्ष्मी नगरपालिका–३ बस्ने ४० वर्षीय आशिष खड्का, ललितपुर महानगरपालिका–६ का ४९ वर्षीय सविनमान श्रेष्ठ र धनकुटा जोरपाटी गाउँपालिका–४ घर भई काठमाडौंको पेप्सीकोला बस्ने ३० वर्षीय सुदीप अधिकारी छन्।प्रहरी परिसर काठमाडौंका अनुसार उनीहरूमाथि जुवासम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ।
कानुन एउटा, क्यासिनोको व्यवहार अर्को?
गरुड क्यासिनोमा भएको पछिल्लो घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न उठाएको छ—यदि नेपाली नागरिकलाई क्यासिनो प्रवेशमा कानुनी बन्देज छ भने उनीहरू क्यासिनोको भित्री भागसम्म कसरी पुगिरहेका छन्?यो प्रश्न गरुड क्यासिनोमा पक्राउ परेका ११ जनाको हकमा मात्र सीमित छैन। काठमाडौंका विभिन्न क्यासिनोमा पछिल्लो समय नेपाली नागरिकहरू प्रवेश गरिरहेको र कतिपय अवस्थामा खुलेआम जुवा खेलिरहेको आरोप निरन्तर उठ्दै आएको छ। यदि त्यस्तो अवस्था सत्य हो भने समस्या क्यासिनो सञ्चालकको मात्र होइन, नियमन गर्ने सरकारी संयन्त्रको प्रभावकारितासँग पनि जोडिन्छ।
क्यासिनो सञ्चालनका लागि राज्यले निश्चित कानुनी मापदण्ड तोकेको हुन्छ। क्यासिनोको मुख्य प्रवेशद्वारमा विदेशी नागरिकको पहिचान, प्रवेश अनुमति र कारोबारको निगरानी हुनुपर्ने हुन्छ। नेपाली नागरिकलाई प्रवेश निषेध गरिएको अवस्थामा उनीहरूको पहिचान र प्रवेश नियन्त्रण गर्नु क्यासिनो व्यवस्थापनको पहिलो दायित्व हो।तर नेपाली नागरिक नियमित रूपमा क्यासिनो प्रवेश गरिरहेको अवस्था देखिएमा दुईमध्ये एउटा प्रश्न उठ्छ—या त प्रवेश नियन्त्रण प्रणाली कमजोर छ, या जानाजान नियम उल्लंघन भइरहेको छ।दोस्रो अवस्था भए त्यसको पछाडि कसको संरक्षण छ भन्ने प्रश्न अझ गम्भीर हुन्छ।
‘स्थानीय प्रहरी मिलाउने’ आरोप
क्यासिनोमा नेपाली प्रवेश गराउने विषयमा पछिल्लो समय सबैभन्दा गम्भीर आरोप स्थानीय प्रहरीसँगको कथित मिलेमतो हो।क्यासिनोमा सुरक्षा व्यवस्थापन हेर्ने जिम्मेवारी पाएका कतिपय अधिकारीहरूले स्थानीय प्रहरी युनिटसँग सम्बन्ध कायम गरी नेपाली नागरिकको प्रवेश सहज बनाउने गरेको आरोप सुनिन्छ। आरोपअनुसार क्यासिनोको दैनिक सुरक्षा र व्यवस्थापन हेर्ने अधिकारी नै स्थानीय प्रहरीसँग समन्वय गर्ने, नियमित सम्पर्क राख्ने र ‘समस्या नआउने वातावरण’ बनाउने काममा सक्रिय हुने गरेका छन्।
यस्ता आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक छ। तर यदि प्रहरीको स्थानीय युनिटलाई प्रभावमा पारेर कानुनले निषेध गरेको नेपाली प्रवेशलाई निरन्तरता दिइएको हो भने यो केवल क्यासिनोको नियम उल्लंघन होइन, नियमनकारी निकायको सम्भावित दुरुपयोगसमेत हुन सक्छ।अझ गम्भीर विषय के हो भने कुनै क्यासिनोले प्रहरीलाई प्रभावित पार्न नियमित रूपमा रकम छुट्याउने गरेको आरोप पनि उठेको छ।
कतिपय क्यासिनोले प्रहरी व्यवस्थापनका नाममा मासिक लाखौं रुपैयाँसम्म छुट्याउने गरेको र रकमको परिमाण १५ लाख रुपैयाँसम्म पुग्ने गरेको आरोपसमेत सार्वजनिक चर्चामा आएको छ। तर यस्तो रकम वास्तवमै कसलाई, कुन प्रयोजनमा र कुन माध्यमबाट दिइन्छ भन्ने विषयमा ठोस अनुसन्धान र प्रमाणबिना निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन।त्यसैले अब अनुसन्धानको दायरा क्यासिनोमा जुवा खेलिरहेका व्यक्तिसम्म मात्र सीमित हुनु हुँदैन।
पक्राउ पर्ने नेपाली, तर प्रवेश गराउने को?
गरुड क्यासिनोमा ११ जना पक्राउ परे। उनीहरूविरुद्ध जुवासम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ। तर प्रहरीको अनुसन्धानले अर्को प्रश्नको जवाफ पनि खोज्नुपर्ने देखिन्छ—यी ११ जना क्यासिनोभित्र कसरी प्रवेश गरे?क्यासिनोमा प्रवेश गर्दा पहिचान जाँच गर्ने व्यवस्था हुन्छ। सुरक्षा कर्मचारी हुन्छन्। प्रवेशद्वार हुन्छ। निगरानीका लागि सिसीटिभी हुन्छ। त्यसपछि पनि नेपाली नागरिक जुवा खेलिरहेको अवस्थामा भेटिन्छन् भने प्रवेश प्रक्रियामै प्रश्न उठ्छ।यदि उनीहरूलाई लुकिछिपी प्रवेश गराइएको हो भने कसरी?यदि नियमित रूपमा प्रवेश गरिरहेका थिए भने कसको जानकारीमा?यदि क्यासिनोका कर्मचारीले प्रवेश गराएका हुन् भने उनीहरूलाई कसले निर्देशन दिएको थियो?र यदि स्थानीय तहको प्रहरीलाई यस्तो गतिविधिबारे जानकारी थियो भने कारबाही किन भएन?यी प्रश्नको जवाफ खोजिएन भने क्यासिनोमा नेपाली पक्राउ पर्ने घटना ‘छापा–पक्राउ–अनुसन्धान’ को नियमित चक्रमा सीमित हुनेछ। केही व्यक्ति पक्राउ पर्नेछन्, केही दिन क्यासिनोमा सतर्कता बढ्नेछ, त्यसपछि फेरि पुरानै अवस्था दोहोरिन सक्ने खतरा रहन्छ।
क्यासिनोभित्रको पैसा र बाहिरको प्रभाव
गरुड क्यासिनोबाट बरामद १० लाख ८५ हजार ६ सय रुपैयाँ र ठूलो संख्यामा क्वाइन भेटिनुले क्यासिनोमा हुने कारोबारको आकारतर्फ पनि ध्यान खिचेको छ।क्यासिनोमा ठूलो रकमको कारोबार हुनु आफैंमा अस्वाभाविक होइन। तर कानुनले प्रवेशमा बन्देज गरेको नेपाली नागरिक त्यहाँ पुगेर ठूलो रकममा जुवा खेलिरहेको भेटिनु भने गम्भीर नियमनको विषय हो।यसले दुईवटा समानान्तर अर्थतन्त्रको सम्भावनातर्फ संकेत गर्छ—एउटा औपचारिक क्यासिनो कारोबार र अर्को नियम छल्दै नेपाली नागरिकलाई प्रवेश गराएर हुने सम्भावित जुवा कारोबार।यदि नेपाली नागरिकलाई प्रवेश गराउन अतिरिक्त रकम लिने, क्वाइन उपलब्ध गराउने वा क्यासिनोभित्र विशेष पहुँच दिने गरिएको छ भने त्यसको आर्थिक लाभ कसले लिइरहेको छ भन्ने पनि अनुसन्धानको विषय बन्नुपर्छ।
प्रहरीको भूमिका पनि अनुसन्धानको घेरामा
क्यासिनोमा छापा मार्ने र नेपाली नागरिक पक्राउ गर्ने प्रहरीको भूमिका प्रशंसनीय हुन सक्छ। तर त्यसभन्दा महत्वपूर्ण कुरा निरन्तर निगरानी हो।कुनै क्यासिनोमा नेपाली नागरिक नियमित प्रवेश गरिरहेको सूचना स्थानीय प्रहरीसम्म पुग्छ भने प्रहरीले समयमै निरीक्षण गर्नुपर्ने हुन्छ। एकपटक छापा मारेर ११ जना पक्राउ गर्नु सकारात्मक कदम हो, तर त्यही क्यासिनोमा भोलिपल्टदेखि पुनः नेपाली प्रवेश रोकियो कि रोकिएन भन्ने प्रश्न अझ महत्वपूर्ण हो।त्यसैले अब काठमाडौंका क्यासिनोमा ‘एकपटकको छापा’ होइन, प्रवेश प्रणालीको नियमित अनुगमन आवश्यक देखिन्छ।प्रहरी नेतृत्वले प्रत्येक क्यासिनोको प्रवेशद्वारमा जडान गरिएका सिसीटिभीको रेकर्ड, प्रवेश अभिलेख, सुरक्षा कर्मचारीको ड्युटी विवरण र नेपाली नागरिकको प्रवेशसम्बन्धी उजुरीलाई अनुसन्धानको आधार बनाउन सक्छ।त्यसैगरी क्यासिनो सुरक्षा हेर्ने अधिकारी र स्थानीय प्रहरीबीच हुने असामान्य सम्पर्क, नियमित भेटघाट तथा आर्थिक लेनदेनसम्बन्धी आरोपमाथि पनि छानबिन हुन आवश्यक छ।क्यासिनोमा नेपाली प्रवेश गराउन प्रहरीसँग मिलेमतो हुने गरेको आरोपलाई हल्का रूपमा लिन मिल्दैन। मासिक १५ लाख रुपैयाँसम्म प्रहरीका लागि छुट्याउने गरिएको भन्ने आरोप छ?क्यासिनोका सुरक्षा अधिकारी र प्रहरीबीचको सम्पर्कको उद्देश्य के हो?
गरुड क्यासिनोबाट ११ नेपाली पक्राउ परेको घटना एउटा सामान्य जुवा प्रकरणका रूपमा मात्र हेर्नु पर्याप्त हुँदैन। यसले काठमाडौंका क्यासिनोमा नेपाली प्रवेशसम्बन्धी पुरानो प्रश्नलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ।कानुनले बन्देज गरेको व्यक्ति क्यासिनोभित्र पुग्छ। ठूलो रकममा जुवा खेल्छ। क्वाइन प्रयोग गर्छ। प्रहरीले छापा मार्दा पक्राउ पर्छ। त्यसपछि अनुसन्धान हुन्छ। तर प्रवेश गराउने संयन्त्र कहाँ छ?
यही प्रश्नको जवाफ खोज्न सके मात्र क्यासिनोभित्रको वास्तविक खेल बाहिर आउन सक्छ।क्यासिनो सञ्चालकलाई मात्र दोषी देखाएर समस्या समाधान हुँदैन। सुरक्षा अधिकारी, प्रवेशद्वारका कर्मचारी, व्यवस्थापन तह, स्थानीय प्रहरी, नियमनकारी निकाय र आवश्यक परे आर्थिक कारोबारसमेत अनुसन्धानको दायरामा आउनुपर्छ।सरकारले चाहेमा काठमाडौंका सबै क्यासिनोको पछिल्लो निश्चित अवधिको प्रवेश अभिलेख, सिसीटिभी फुटेज, नेपाली नागरिक पक्राउसम्बन्धी विवरण र प्रहरी निरीक्षणको रेकर्ड तुलना गरेर वास्तविक अवस्था पत्ता लगाउन सक्छ।यदि नेपाली प्रवेश साँच्चिकै रोकिएको छ भने त्यस्तो परीक्षणले क्यासिनो व्यवस्थापन र प्रहरी दुवैलाई सफाइ दिनेछ। यदि नियम उल्लंघन भइरहेको छ भने त्यसैबाट सञ्जालको सुराक भेटिन सक्छ।गरुड क्यासिनोको घटनाले अब एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ, क्यासिनोको टेबुलमा जुवा खेल्ने ११ जनालाई पक्राउ गर्नु मात्रै पर्याप्त छैन; उनीहरूलाई कानुनले निषेध गरेको ठाउँसम्म पुर्या१उने ‘खेल’ कसले खेलाइरहेको छ भन्ने खोजी गर्नुपर्छ।किनकि क्यासिनोभित्र देखिने जुवा केवल टेबुलमा खेलिँदैन। त्यसको अर्को खेल प्रवेशद्वारदेखि नियमनकारी संयन्त्रसम्म चलिरहेको छ कि छैन भन्ने प्रश्नको जवाफ दिनुपर्ने छ।