“व्यक्ति होइन, देश जितोस्! निर्वाचन २०८२ः नयाँ नेपालको राजमार्ग कोर्ने ऐतिहासिक मोड”

बिष्णु घिमिरे

लोकतन्त्रको मूल आत्मा जनताको मत हो। मतपत्रमा खस्ने एउटा सानो चिन्हले कहिलेकाहीँ इतिहासको दिशा बदलिदिन्छ। प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०८२ पनि त्यस्तै एउटा निर्णायक क्षण बनेको छ, जहाँ व्यक्ति जित्ने वा हार्नेभन्दा पनि देशले कस्तो दिशा पाउँछ भन्ने प्रश्न सबैभन्दा ठूलो बनेको छ।

राजनीतिमा व्यक्ति बारम्बार हार्छन् र जित्छन्। सत्ता आज एकको हातमा हुन्छ भने भोलि अर्कोको। तर राष्ट्रको भविष्य भने प्रत्येक निर्वाचनले निर्धारण गर्छ। यही कारणले यसपटकको निर्वाचनलाई धेरैले ‘साधारण चुनाव’ भन्दा पनि नयाँ नेपालको मार्गचित्र तय गर्ने ऐतिहासिक अवसरका रूपमा हेरेका छन्।

नेपालमा चुनाव केवल राजनीतिक प्रक्रिया मात्र होइन, यो लोकतन्त्रको उत्सव पनि हो। गाउँदेखि शहरसम्म, पहाडदेखि तराईसम्म मतदाताको उत्साहले यही सन्देश दिएको छ—देशको भविष्य निर्माण गर्ने जिम्मेवारी जनताले आफ्नो हातमा लिएका छन्।

मतदाताको लामो लाइन, मतदान केन्द्रमा देखिएको उत्साह र सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको जागरणले एउटा कुरा स्पष्ट पारेको छ—नेपालका जनता आफ्नो अधिकारप्रति सचेत हुँदै गएको छ। निर्वाचन आयोगका अनुसार देशभर लाखौँ मतदाता मतदान प्रक्रियामा सहभागी हुँदैछन्। यो सहभागिता केवल मत हाल्ने कार्य मात्र होइन, लोकतान्त्रिक विश्वासको पुनः पुष्टि पनि हो।

नेपालको राजनीति लामो समयसम्म व्यक्तिकेन्द्रित रहँदै आएको आरोप लाग्दै आएको छ। तर अहिलेको निर्वाचनले त्यो परम्परालाई चुनौती दिन थालेको संकेत देखिएको छ।

विकास, सुशासन, रोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र आर्थिक समृद्धि—यी विषयहरू अहिले चुनावी बहसको केन्द्रमा छन्। मतदाताले पनि नेताको अनुहारभन्दा कार्यक्रम र नीतिलाई बढी महत्व दिन थालेका छन्।

राजनीतिक विश्लेषकहरू भन्छन्, “यदि मतदाताले व्यक्तिभन्दा विचारलाई रोजे भने नेपालको राजनीति परिपक्व बन्नेछ।”

यस अर्थमा यो निर्वाचन केवल सांसद छान्ने प्रक्रिया होइन, राजनीतिक संस्कार परिवर्तन गर्ने मोड पनि बन्न सक्छ।

नेपालले विगत दुई दशकमा ठूलो राजनीतिक परिवर्तन अनुभव गरिसकेको छ। राजतन्त्रको अन्त्य, संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको स्थापना, नयाँ संविधान—यी सबै ऐतिहासिक घटनाहरू हुन्।

तर प्रश्न अझै बाँकी छ, के यी परिवर्तनले जनताको जीवनमा अपेक्षित सुधार ल्याउन सके? यही प्रश्नको उत्तर खोज्ने प्रयास नै अहिलेको निर्वाचन हो।

देशमा बेरोजगारी, आर्थिक संकट, भ्रष्टाचार, राजनीतिक अस्थिरता जस्ता समस्या अझै कायम छन्। हजारौँ युवाहरू रोजगारीका लागि विदेश जान बाध्य छन्। उद्योग–व्यवसाय संघर्ष गरिरहेका छन्।

यसैले धेरै नागरिक भन्छन्, “हामीलाई केवल सरकार परिवर्तन होइन, प्रणाली सुधार चाहिएको छ।”

यसपटकको निर्वाचनमा युवाहरूको भूमिका उल्लेखनीय देखिएको छ। सामाजिक सञ्जालदेखि सडकसम्म युवाहरू सक्रिय छन्।

युवाहरूको मुख्य माग स्पष्ट छ—रोजगारीका अवसर, पारदर्शी शासन, भ्रष्टाचारविरुद्ध कडा कदम, उद्यमशीलताको वातावरण। नेपालको कुल जनसंख्यामा युवाहरूको ठूलो हिस्सा छ। यदि उनीहरूको अपेक्षा पूरा हुन सकेन भने देशले जनशक्ति गुमाउने खतरा अझै बढ्न सक्छ। यही कारणले धेरैले यो निर्वाचनलाई युवाको भविष्यको जनमत पनि भनेका छन्।

निर्वाचन केवल मतदाताको होइन, राजनीतिक दलहरूको पनि परीक्षा हो। दलहरूले गरेका वाचा र घोषणापत्र अब जनताले मूल्यांकन गर्ने समय आएको छ।

जनता अब केवल आश्वासनमा विश्वास गर्न तयार छैनन्। उनीहरू परिणाम चाहन्छन्। राजनीतिक दलहरूले पनि बुझेका छन्, यदि उनीहरूले सुशासन र विकास दिन सकेनन् भने जनताको विश्वास गुम्न सक्छ।

नेपालको राजनीति विगतमा बारम्बार अस्थिरताको शिकार भएको छ। सरकार परिवर्तन, दलभित्रको विवाद र सत्ता संघर्षले विकासको गति सुस्त बनाएको छ। विश्लेषकहरू भन्छन्, “देशलाई अब स्थिर सरकार र दीर्घकालीन नीति आवश्यक छ।”

यदि निर्वाचनपछि स्थिर राजनीतिक वातावरण बन्न सके भने आर्थिक विकासको ढोका खुल्न सक्छ।

नेपाल अहिले आर्थिक चुनौतीको सामना गरिरहेको छ। राजस्व घटिरहेको छ, विकास खर्च सुस्त छ, र वैदेशिक रोजगारीमा निर्भरता बढिरहेको छ। व्यापार घाटा पनि ठूलो समस्या बनेको छ।

यस अवस्थामा नयाँ सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौती आर्थिक पुनरुत्थान हुनेछ। अर्थशास्त्रीहरूका अनुसार देशलाई उत्पादनमुखी अर्थतन्त्रतर्फ लैजान आवश्यक छ।

भ्रष्टाचार नेपालको सबैभन्दा ठूलो समस्यामध्ये एक मानिन्छ। धेरै विकास परियोजनाहरू भ्रष्टाचारका कारण विवादमा परेका छन्। जनताले अब स्पष्ट सन्देश दिएका छन्, “भ्रष्टाचारविरुद्ध कठोर कदम चाल्नुपर्छ।”

यदि नयाँ नेतृत्वले सुशासन कायम गर्न सके भने जनताको विश्वास पुनः स्थापित हुन सक्छ।

नेपाल विविधता भएको देश हो—भाषा, संस्कृति, धर्म र भौगोलिक विविधता। निर्वाचनले कहिलेकाहीँ विभाजन पनि बढाउन सक्छ। तर यो अवसर राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्ने माध्यम पनि बन्न सक्छ।

राजनीतिक दलहरूले यदि समावेशी र एकतामूलक राजनीति गरे भने देश अझ मजबुत बन्न सक्छ। लोकतन्त्रमा अन्तिम निर्णय जनताको हुन्छ। मतपत्रमा खस्ने एउटा मतले देशको दिशा बदल्न सक्छ। यसैले नागरिकको जिम्मेवारी पनि उत्तिकै ठूलो हुन्छ। विवेकपूर्ण निर्णयले मात्र राम्रो नेतृत्व चयन गर्न सकिन्छ।

नेपाललाई अब नयाँ राजनीतिक संस्कृतिको आवश्यकता छ—संवाद, सहकार्य, पारदर्शिता, उत्तरदायित्व। यदि राजनीतिक दलहरूले प्रतिस्पर्धासँगै सहकार्यको संस्कृति विकास गरे भने लोकतन्त्र अझ सुदृढ हुनेछ।

नेपालको इतिहासमा केही क्षणहरू यस्ता हुन्छन् जसले देशको भविष्य निर्धारण गर्छ। धेरै विश्लेषकहरूका अनुसार प्रतिनिधिसभा निर्वाचन २०८२ पनि त्यस्तै मोड बन्न सक्छ। यदि मतदाताले सही निर्णय गरे भने देश विकासको नयाँ यात्रामा अघि बढ्न सक्छ।

अन्ततः चुनावको सार एउटै हो—देश जितोस्। व्यक्ति त राजनीतिमा हार्छन् र जित्छन्। तर राष्ट्रको भविष्य भने स्थायी हुन्छ। यसैले यो निर्वाचन केवल सांसद छान्ने प्रक्रिया मात्र होइन, नयाँ नेपालको राजमार्ग निर्माण गर्ने अवसर पनि हो।

मतदाताले यदि विवेकपूर्ण निर्णय गरे भने नेपालको राजनीति नयाँ चरणमा प्रवेश गर्न सक्छ—जहाँ सत्ता होइन, सेवा मुख्य उद्देश्य हुनेछ। लोकतन्त्रको यही सुन्दरता हो—जनताको मतले इतिहास लेख्छ। अब हेर्न बाँकी छ, यो निर्वाचनले नेपाललाई कता लैजान्छ? तर आशा एउटै छ—यसपटक व्यक्ति होइन, देश जितोस्।