भाद्र ४, २०८३ / 2026-08-20
रूपन्देही । हालका वर्षहरूमा नेपालका सीमावर्ती जिल्लाहरूमा गाईगोरू तस्करीको समस्या गम्भीर रूपमा बढ्दै गएको छ। विशेषगरी नवलपरासी, रूपन्देही, कपिलवस्तु र बाँके जिल्लामा यस प्रकारको गैरकानुनी क्रियाकलाप व्यापक रूपमा देखिएको छ। विगत दुई महिना देखि गाईगोरूका तस्करहरूले पूर्वी नवलपरासीको दुम्किवासमा गाईगोरू जम्मा गरेर गैंडाकोट , चितवन , हेटौंडा हुदै पूर्व तिर तस्करी गर्दै आएका छन् । चितवन सम्म पुर्याउने एउटा गिरोह रहेको छ भने हेटौंडा र बारा हुदै मिलाउने अर्को गिरोह रहेको छ । यो गिरोहले स्थानीय प्रहरीलाई मिलाएर ठूलो संख्यामा गाईगोरूको तस्करी गर्दै आएका छन् । यी जिल्लाहरू भारतसँगको खुला सीमाका कारण तस्करीका लागि संवेदनशील बिन्दु बन्न पुगेका छन्।
तस्करहरू नेपालबाट गाईगोरूहरूलाई अवैध रूपमा भारत तर्फ लैजाने कार्यमा संलग्न छन्। प्रायः रातको समयमा वा सुरक्षाको निगरानी कम हुने समयमा तस्करी गरिन्छ। यसले पशु अधिकार उल्लङ्घन मात्र होइन, नेपाल सरकारको राजस्वमा समेत नोक्सानी पुर्याइरहेको छ।
स्थानीय प्रशासन र सुरक्षा निकायहरू समय–समयमा निगरानी तथा कारबाहीका प्रयास गरिरहेका भए तापनि, तस्करहरूले नयाँ–नयाँ तरिकाबाट तस्करी कार्यलाई निरन्तरता दिइरहेका छन्। सीमामा सुरक्षाको प्रभावकारी व्यवस्था, जनचेतना अभिवृद्धि, तथा पशु तस्करीमा संलग्न व्यक्तिहरूमाथि कडा कारबाही गर्नु आवश्यक छ।गाईगोरुहरूको अवैध तस्करी नेपालको एउटा गम्भीर समस्या हो। देशका विभिन्न सीमावर्ती नाकाबाट प्रत्येक वर्ष हजारौं गाईगोरुहरू तस्करी गरी विदेश पठाइन्छन्, जसले न केवल पशु अधिकारको उल्लंघन गर्दछ, तर आर्थिक र सामाजिक दृष्टिले पनि ठूलो क्षति पु¥याउँछ।
त्यसैले, गाईगोरू तस्करी नियन्त्रण गर्न बहुआयामिक प्रयासको खाँचो छ। यसमा सरकार, सुरक्षाकर्मी, स्थानीय तह र समुदायको संयुक्त सहयोग अपरिहार्य देखिन्छ।सीमामा कडाइ गर्ने, निगरानी प्रविधिको प्रयोग गर्ने, तस्करमाथि कडा कानुनी कारबाही गर्ने जस्ता उपायहरू अवलम्बन गरिनु जरुरी छ। साथै, जनचेतना अभिवृद्धि र पशु पालन क्षेत्रको सुधारद्वारा पनि यस समस्याको दीर्घकालीन समाधान खोज्न सकिन्छ।
सवाल उठ्छ—गाईगोरुहरूको तस्करी कहिले रोकिने? यसको उत्तर हामी सबैको साझा प्रयासमा निर्भर छ। जबसम्म सरकार, नागरिक समाज, सुरक्षाकर्मी र स्थानियवासीहरू मिलेर यो कार्य रोक्ने दृढ संकल्प गर्दैनन्, तबसम्म समस्या यथावत् रहनेछ ।
