सुस्ताबाट खुलेआम तस्करीको ‘लाइन’ : दुई ट्रकसम्म चाइनिज खुरबुजाको बीउ र लसुन प्रहरीकै संरक्षणमा तस्करी

पश्चिम नवलपरासी । पश्चिम नवलपरासीको सुस्ता क्षेत्रमा पछिल्लो समय भारतबाट चाइनिज खुरबुजाको बीउ र लसुन ठूलो परिमाणमा अवैध रूपमा भित्र्याउने कारोबार बढेको स्थानीय स्रोतहरूको दाबी छ। स्रोतका अनुसार संगठित रूपमा सञ्चालन भइरहेको भनिएको यो तस्करीमा दैनिक दुई ट्रकसम्म सामान सीमावर्ती क्षेत्र हुँदै नेपाल भित्र्याउने गरिएको छ।
स्थानीय स्रोतहरूले दिएको जानकारीअनुसार सुस्ता क्षेत्रमा तस्करीको ‘लाइन’ पाउने व्यक्तिहरूका रूपमा सन्तोष, महेन्द्र, गोरख र दिलिपलगायतका नाम चर्चामा छन्। यद्यपि उनीहरूको संलग्नता र भूमिकाबारे सम्बन्धित निकायबाट औपचारिक पुष्टि हुन बाँकी छ। आरोपित व्यक्तिहरूसँग यस विषयमा प्रतिक्रिया लिने प्रयास भएमा उनीहरूको धारणा पनि समाचारमा समेटिनुपर्ने देखिन्छ।
सबैभन्दा गम्भीर आरोप भनेको तस्करीको यो कारोबार प्रहरी प्रशासनकै पहुँच र संरक्षणमा चलिरहेको भन्ने हो। स्रोतहरूको दाबीअनुसार जिल्ला प्रहरी कार्यालय तथा लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालयबाट परिचालित भनिएका घुमुवा प्रहरीदेखि सुस्ता क्षेत्रमा खटिएका नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका केही कर्मचारीसँग तस्करीमा संलग्न समूहको साँठगाँठ रहेको आशंका गरिएको छ।
यदि यस्तो आरोप सत्य प्रमाणित भएमा यो सामान्य तस्करीको विषय मात्र रहने छैन। सीमा सुरक्षाको जिम्मेवारी पाएका सुरक्षा संयन्त्रमाथि नै गम्भीर प्रश्न उठ्नेछ। सीमा क्षेत्रमा परिचालित सुरक्षाकर्मीको मुख्य जिम्मेवारी अवैध ओसारपसार नियन्त्रण गर्नु हो। तर उनीहरूकै मिलेमतोमा तस्करीको ‘लाइन’ सञ्चालन भएको प्रमाणित भएमा संस्थागत जवाफदेहितामाथि नै प्रश्न खडा हुनेछ।
स्थानीय स्रोतका अनुसार चाइनिज खुरबुजाको बीउ र लसुन नियमित रूपमा ठूलो परिमाणमा नेपाल भित्रिने गरेको दाबी छ। कतिपय अवस्थामा एउटै दिनमा दुई ट्रकसम्म सामान व्यवस्थापन हुने गरेको बताइन्छ। यस्तो परिमाणमा सामान सीमा पार गराउन सामान्य व्यक्तिको पहुँच र क्षमताले मात्र सम्भव नहुने भएकाले यसमा संगठित सञ्जाल सक्रिय हुनसक्ने आशंका गरिएको छ।
तस्करीबाट भित्रिएको सामान कहाँ भण्डारण हुन्छ, कसले ढुवानी गर्छ, कुन बजारमा पुग्छ र त्यसबाट हुने आर्थिक कारोबार कसरी व्यवस्थापन हुन्छ भन्ने विषयमा पनि अनुसन्धान आवश्यक देखिन्छ। विशेषगरी भन्सार नाकालाई छल्दै सामान नेपाल भित्रिएको हो भने त्यसले राज्यको राजस्वमा समेत प्रत्यक्ष क्षति पुर्‍याउँछ।
सीमावर्ती क्षेत्रमा लामो समयदेखि सुनिने ‘लाइन’ शब्दले निश्चित व्यक्तिहरूलाई सुरक्षा संयन्त्रको निगरानीबाट बचाउँदै अवैध सामान ओसारपसार गर्न सहज वातावरण उपलब्ध गराउने आरोपलाई जनाउँछ। सुस्ता क्षेत्रमा पनि त्यस्तै प्रकारको संरचना बनेको हो भने त्यसको तहगत अनुसन्धान आवश्यक छ।कुन नाकाबाट सामान प्रवेश गर्छ, कुन समयमा सुरक्षा निगरानी कमजोर हुन्छ, कुन बाटो हुँदै सामान मुख्य सडकसम्म पुग्छ र त्यसपछि कुन व्यापारी वा गोदामसम्म पुर्‍याइन्छ भन्ने विषयमा अनुसन्धान गरेमा वास्तविक सञ्जाल खुल्न सक्ने देखिन्छ।
यस विषयमा जिल्ला प्रहरी कार्यालय पश्चिम नवलपरासी, लुम्बिनी प्रदेश प्रहरी कार्यालय तथा सशस्त्र प्रहरीको सम्बन्धित निकायले आरोपलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर स्वतन्त्र छानबिन गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ। आरोपमा नाम जोडिएका व्यक्तिहरू र सुरक्षा कर्मचारीको कल डिटेल, आर्थिक कारोबार, सीमा क्षेत्रमा भएको आवतजावत तथा बरामद भएका सामानको विवरणसमेत अनुसन्धानको आधार बन्न सक्छ।तस्करी नियन्त्रण गर्ने निकाय नै तस्करीसँग जोडिएको आरोप लाग्नु सुरक्षा व्यवस्थाका लागि गम्भीर विषय हो। त्यसैले आरोपलाई न त प्रमाणबिनै सत्य मान्न मिल्छ, न त बेवास्ता गरेर दबाउन। सुस्ताबाट दैनिक ठूलो परिमाणमा चाइनिज खुरबुजाको बीउ र लसुन भित्रिने दाबीको वास्तविकता पत्ता लगाउन निष्पक्ष छानबिन र प्रमाणमा आधारित अनुसन्धान नै अहिलेको मुख्य आवश्यकता हो।