भिश्वा नाकाबाट तस्करीको विशाल धन्दा

पर्सा। पर्सा जिल्लाको भिश्वा नाका हुँदै ठूलो मात्रामा सामान भारततर्फ तस्करी गर्ने धन्दा भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) ले बरामद गरेको छ। झन्डै १० लाख भारतीय रूपैयाँ बराबरको चाइनिज स्याउ, कस्मेटिक र अन्य वस्तुहरू भिश्वा नाकाबाट तस्करी हुँदै भारतमा गोदाममा राखिएको अवस्थामा एसएसबीको छापाले ठेस पु¥याएको हो।

स्थानीय स्रोतका अनुसार, उक्त तस्करी धन्दाका मुख्य जिम्मेवार अनिल जैसवाल र रामु जैसवाल रहेका छन्। उनीहरूले लामो समयदेखि भिश्वा नाकाबाट सामान तस्करी गर्दै आएका हुन्। तस्करीको लागि आवश्यक “क्यारिङ” अर्थात् सामान ढुवानी गर्ने काम लड्डु र पप्पु लाई दिइएको थियो। लड्डु नेपाली नागरिक भए पनि पप्पु भारतको सिक्टा क्षेत्रको बासिन्दा हुन्।स्थानीय व्यवसायीहरू बताउँछन् कि यसअघि यो काम मुन्ना जैसवाल ले सम्हाल्दै आएका थिए। तर, अब उनको नाममा काम गर्दा धेरै खर्च हुने भएकाले नातेदार अनिल र रामु जैसवाललाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरिएको हो।

भिश्वा नाकाबाट आउने सामानहरूको ठूलो भाग चाइनिज उत्पादनको हुन्छ। यी सामानहरू भिश्वा स्थित पुरानो सिनेमा हल मा गोदाम गरेर राखिन्छ र पछि सेटिङ मिलेपछि पिकअप गाडी मार्फत भारतमा पठाइन्छ।स्थानीय सुरक्षा व्यवस्थाका अनुसार, तस्करी नियन्त्रण गर्न र सीमा सुरक्षा सुनिश्चित गर्न सशस्त्र प्रहरी बल (ब्एँ) लाई जिम्मेवारी दिइएको छ। भिश्वा नाकामा बीओपी पनि स्थापना गरिएको छ, जसको नेतृत्व सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक अर्जुन दाहाल ले गर्छन्। बीओपी नाका भन्दा केही टाढा भए पनि नाकामा टोली सई बिरेन्द्र बोहर को कमान्डमा खटिन्छ।तर पनि दैनिक ठूलो परिमाणमा तस्करी भइरहेको छ। यसले दैनिक लाखौं रुपैयाँको राजस्व गुमाउने अवस्था सिर्जना गरेको छ।

यसैबीच, भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) को माथिल्लो कार्यालयबाट आएको टोली ले छापा मारेको थियो। यसले पूर्व तयारी भएको तस्करी नेटवर्कमा ठूलो धक्का पु¥याएको छ।स्थानीय स्रोतले खुलासा गरेका अनुसार, अनिल र रामु जैसवालले आफ्नो देशको सुरक्षाकर्मीलाई समेत मिलाएर धन्दा गर्दै आएका थिए। यसरी तस्करी भएको सामान बारम्बार भारततर्फ पठाइँदै आएको छ।

सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक दाहालले पत्रकारको सम्पर्कमा आउँदा भने, “मैले पुरानो सईलाई हटाइसकेको छु” र त्यसपछि फोन काटिदिएका थिए। यसले सुरक्षा निकायभित्रको सेटिङ र तस्करी नियन्त्रणमा कमजोरी स्पष्ट देखाएको छ।विशेषज्ञहरूले भन्छन् कि भिश्वा नाकामा बीओपी भए पनि वास्तविक कमान्ड नाकामा सईको टोलीले सञ्चालन गर्दै आएको छ। यसरी पनि दैनिक ठूलो परिमाणमा सामान तस्करी भइरहेका कारण सरकारी राजस्वमा ठूलो क्षति भइरहेको छ।

भिश्वा नाकाबाट तस्करीको यो धन्दा स्थानीय समुदायमा पनि असर पु¥याएको छ। व्यापारीहरूले आफ्नो व्यापारिक प्रतिष्ठा गुमाउनुपर्ने, स्थानीय सुरक्षा निकायहरूमा भ्रष्टाचार फैलिनु, र राज्यको कर प्रणाली कमजोर हुनु जस्ता समस्या देखिएका छन्।विशेषगरी चाइनिज स्याउ, कस्मेटिक र अन्य सामग्रीको अवैध तस्करीले स्थानीय बजारमा अस्थिरता ल्याएको छ। तस्करीको कारण वैधानिक मूल्य भन्दा सस्तो वस्तु भारतीय बजारमा पस्दा, स्थानीय व्यापारीहरूको प्रत्यक्ष आर्थिक क्षति भएको छ।

मुन्ना जैसवालले पहिले यो धन्दा सञ्चालन गर्दै आएका थिए। तर, उनको नाममा काम गर्दा खर्च बढ्ने भएकाले, उनले आफ्नो नातेदार अनिल र रामु जैसवाललाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरेका छन्। यसले देखाउँछ कि तस्करी नेटवर्क परिवारिक र लामो समयसम्म चल्ने संरचनामा आधारित छ।

भिश्वा नाकाबाट हुने तस्करी नियन्त्रणका लागि राज्यले सशस्त्र प्रहरी बल मार्फत बीओपी स्थापना गरेको छ। तर, स्थानीय सुरक्षा निकाय र तस्करी नेटवर्कबीचको सेटिङका कारण दैनिक लाखौं रुपैयाँको राजस्व गुमिरहेको छ। एसएसबीको छापाले यसलाई केही समयका लागि रोक्न सके पनि, प्रणालीगत कमजोरी र सुरक्षा निरीक्षकहरूको असक्षम कमान्डले तस्करी रोक्न अझ चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।

स्थानीय व्यवसायी र सुरक्षा विश्लेषकहरू भन्छन्, “सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक र नायव निरीक्षकको कमान्ड स्पष्ट र पारदर्शी हुनुपर्छ। नाकामा निगरानी र निगरानी प्रणाली मजबुत बनाइनु जरुरी छ, नभए तस्करीको घेरा अझ फराकिलो हुँदै जान्छ।”भिश्वा नाका र भारतको सीमा क्षेत्रमा अवैध तस्करी रोक्न कडाइ, निगरानी प्रणाली सुधार, र सुरक्षाकर्मीको जिम्मेवारीमा स्पष्टता आवश्यक देखिन्छ। नत्र, यस प्रकारको तस्करी नेटवर्कले राज्यको राजस्व मात्र नभई, स्थानीय व्यापार र सामाजिक सुरक्षा प्रणालीलाई पनि जोखिममा पार्नेछ।