आश्विन २०, २०८३ / 2026-10-06
परासी । पश्चिम नवलपरासीको बलिनगर नाका पछिल्ला केही महिना यता खुलेआम तस्करीको अखडा बनेको तथ्य एकपछि अर्को घटनाले पुष्टि गरिरहेको छ । नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा रहेको यही नाकाबाट तस्करी भएर भारत प्रवेश गरेका चाइनिज लसुन भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एसएसबी) र भारतीय प्रहरीले संयुक्त कारबाहीका क्रममा कानमिस्वा क्षेत्रमा ठूलो परिमाणमा बरामद गरेका छन् ।
चिन्ताको विषय के छ भने, बलिनगर नाकामै सशस्त्र प्रहरी बल (एपीएफ) को बीओपी (Border Out Post) स्थापना गरिएको छ । सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक पदम पुन को कमान्डमा नियमित गस्ती र निगरानीका लागि टोली खटिएको दाबी गरिँदै आएको छ । तर यति हुँदाहुँदै पनि यही नाकाबाट एकपछि अर्को खेप तस्करी भएर भारत प्रवेश गर्नुले सुरक्षा संयन्त्रको भूमिका, नियत र कार्यशैलीमाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ ।
चाइनिज लसुन कसरी पुग्यो भारत ?
स्थानीय स्रोतका अनुसार पछिल्लो पटक बरामद गरिएको चाइनिज लसुन नेपालभित्रै गोदाम गरी राखिएको थियो । रातको समय, सीमामा निगरानी कमजोर हुने मौका छोपी सानाठूला सवारी साधन र साइकलमार्फत लसुन भारततर्फ पुर्याइएको बताइन्छ । बलिनगर नाका हुँदै भारत प्रवेश गरेपछि ती सामानहरू कानमिस्वा क्षेत्रका गोदामतर्फ लैजाँदै गर्दा भारतीय सुरक्षा निकायको फन्दामा परेका हुन् ।भारतीय एसएसबी स्रोतले दिएको जानकारीअनुसार, बरामद लसुनको परिमाण सामान्य उपभोगका लागि होइन, व्यावसायिक तस्करीको स्पष्ट संकेत हो । लसुन चाइनिज उत्पादन भएको पुष्टि भएपछि त्यसलाई अवैध आयात तथा सीमापार तस्करीको मुद्दामा नियन्त्रणमा लिइएको छ ।
सशस्त्र प्रहरीको बीओपी : नाम मात्रैको निगरानी ?
बलिनगर नाकामा सशस्त्र प्रहरीको बीओपी रहनु सामान्य विषय होइन । सीमाको संवेदनशीलता हेरेरै यहाँ बीओपी स्थापना गरिएको हो । तर स्थानीय बासिन्दाहरू भन्छन्—“बीओपी छ, प्रहरी छन्, तर तस्करी रोकिएको छैन । बरु तस्करी झन् व्यवस्थित भएको छ ।”
स्थानीयहरूका अनुसार, दिनको समयमा सामान्य निगरानी देखिए पनि रात पर्नासाथ तस्करी चल्ने गरेको छ । कतिपय अवस्थामा तस्करहरूले सुरक्षाकर्मीको आँखा छल्न होइन, मिलेमतोमै सामान ओसारपसार गर्ने गरेको आशंका समेत व्यक्त गरिएको छ ।सशस्त्र प्रहरी निरीक्षक पदम पुनको नेतृत्वमा खटिएको टोलीले आफ्नो कर्तव्य पूरा गरिरहेको दाबी गरिए पनि यथार्थमा घटनाहरूले त्यसको उल्टो चित्र प्रस्तुत गरिरहेका छन् ।
ब्राजिलियन मकै काण्ड : दोहोरिएको इतिहास
चाइनिज लसुन मात्रै होइन, केही दिन अघि यही बलिनगर नाकाबाट तस्करी भएर गएको ब्राजिलियन मकै पनि भारतीय सुरक्षा निकायले ठूलो परिमाणमा पक्राउ गरेको थियो ।त्यतिबेला पनि प्रश्न उठेको थियो—यति ठूलो परिमाणको मकै नेपालबाट कसरी निस्कियो ?बीओपीको निगरानी किन प्रभावकारी भएन ?तर ती प्रश्नहरू उत्तरविहीन नै रहे । कुनै ठोस छानबिन भएन, न त जिम्मेवार निकायबाट सार्वजनिक स्पष्टीकरण आयो । नतिजा स्वरूप, तस्करहरू झन् हौसिए र अहिले लसुन तस्करीको अर्को प्रकरण बाहिर आएको छ ।
बलिनगर नाका किन बन्यो तस्करीको सुरक्षित मार्ग ?
सुरक्षा विज्ञहरूका अनुसार बलिनगर नाका तस्करीको लागि आकर्षक बन्नुका पछाडि केही प्रमुख कारण छन् :भौगोलिक सहजता – खुला सीमा, खेत र ग्रामीण बाटोहरू प्रयोग गर्न सजिलो , सीमित जनशक्ति – बीओपी भए पनि पर्याप्त सुरक्षाकर्मी नहुनु , निगरानी उपकरणको अभाव – सीसीटीभी, ड्रोन, नाइट भिजन जस्ता प्रविधि नहुनु मिलेमतोको आशंका – केही सुरक्षाकर्मी र तस्करबीचको साँठगाँठ , यी सबै कारण मिलेर बलिनगर नाकालाई तस्करीको ‘सेफ जोन’ बनाएको आरोप लाग्दै आएको छ ।
स्थानीय प्रशासनको मौनता
सबैभन्दा आश्चर्यजनक पक्ष के हो भने, यस्ता गम्भीर घटनाहरू सार्वजनिक भइरहँदा पनि स्थानीय प्रशासन र सम्बन्धित निकायको प्रतिक्रिया कमजोर देखिएको छ ।न त जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कडा अनुगमन थालेको छ,न त सशस्त्र प्रहरीको उच्च कमान्डबाट कुनै छानबिन समिति गठन भएको खबर आएको छ ।स्थानीय नागरिकहरू प्रश्न गर्छन्—“यदि भारतीय सुरक्षाले हाम्रो भूमिबाट गएको तस्करी समात्न सक्छ भने, हाम्रो सुरक्षाले किन देख्दैन ?”
तस्करीले पारेको बहुआयामिक असर
तस्करी केवल कानुनी अपराध मात्रै होइन, यसले देशको अर्थतन्त्र, किसान र राष्ट्रिय सुरक्षामा समेत गम्भीर असर पार्छ ।चाइनिज लसुन र ब्राजिलियन मकैजस्ता वस्तु तस्करी हुनु भनेको नेपाललाई तस्करीको ट्रान्जिट बनाउने प्रयास हो, जुन दीर्घकालीन रूपमा झन् खतरनाक हुन सक्छ ।यदि यस्ता कदम तुरुन्त चालिएनन् भने, बलिनगर नाका मात्र होइन, पूरै पश्चिम नवलपरासी तस्करीको केन्द्र बन्ने खतरा रहेको चेतावनी दिइएको छ ।
चाइनिज लसुन तस्करी प्रकरणले बलिनगर नाकाको वास्तविकता उजागर गरेको छ । यो घटना केवल एउटा बरामदगीको समाचार होइन, राज्यको सुरक्षा प्रणाली, प्रशासनिक इच्छाशक्ति र जवाफदेहिताको परीक्षा हो ।अब पनि सम्बन्धित निकाय चुप लागेर बस्ने हो भने, भोलि अझ ठूलो परिमाणमा, अझ खतरनाक सामान यही नाकाबाट ओसारिने छैन भन्ने ग्यारेन्टी कसैले दिन सक्दैन ।बलिनगर नाकामा तस्करी रोक्ने कि मौन समर्थन गर्ने ?
