सुमेरुमा एक महिनाभित्र मृगौला ट्रान्सप्लान्ट गरिन्छ

29.4k Shares

डा. ललित कुमार यादव, मृगौला रोग तथा प्रत्यारोपण वरिष्ठ विशेषज्ञ, सुमेरु अस्पताल, धापाखेल

मृगौला कस्तो खाले अंग हो ? यसले के काम गर्छ ?

मृगौला मानव शरीरको लागि अतिआवश्यक अंगको रुपमा लिइन्छ  मृगौलाले हाम्रो शरीरमा भएको रगतलाई शुद्धिकरण गर्ने काम गर्नुको साथै धेरै फङ्सनहरु जस्तो रगत बनाउने, रगतमा भएको एसिडलाई व्यालेन्स गर्ने, क्याल्सियम, भिटामिन डी फस्फोरस जस्ता तत्वहरुको मेटाबोलिजमहरुमा यसले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने गर्छ  मृगौलाको मुख्य काम भनेको रगत शुद्धिकरण गर्नु नै हो  हामीले दैनिक खानपिनदेखि लिएर हामीले गर्ने गतिविधिबाट निस्किएको फोहोर पदार्थहरु रगतमा आउने गर्छ त्यसलाई छानेर चाहिने पदार्थहरु शरीरमा राख्छ नचाहिने विषाक्त पदार्थ पिसावमार्फत शरीरबाट बाहिर फाल्ने काम गर्छ 

मृगौलालाई स्वस्थ राख्न के गर्नुपर्छ ?

मृगौलालाई स्वस्थ राख्न अहिलेको समयमा धेरै नै च्यालेन्जिङ   हामीले जुन लाइफस्टाइल अहिले एडप गरेका छौं त्यो नै मृगौलालाई स्वस्थ राख्नको लागि ठूलो बाधा हो पहिला हामीले घरमा दैनिक प्रयोग गर्ने पानी धाराबाट सिधै खाने गथ्र्यौं एक दुई घन्टामात्र बासी भयो भने त्यसलाई फालिदिन्थ्यौं  तर, अहिले त्यही पानी जारमा हप्तादेखि महिनौं दिनसम्म पनि राखेर पिउने गर्छौं   अर्को भनेको हामीले दैनिक ताजा अर्गानिक खानेकुराहरु खान्थ्र्यौं भने अहिले त्यही खानेकुराहरु हप्तौदिनसम्म प्याकेटमा राखेर खानुका साथै त्यसलाई स्वादिस्ट पार्नका लागि विभिन्न केमिकलहरु प्रयोग गरेर खाने गरेका छौं  अर्को भनेको सुगर, प्रेसर, मुटुको समस्या, पत्थरी, डाक्टरको सल्लाहबेगर जथाभावी औषधी प्रयोग गर्नु, पानी कम पिउनु, मानसिक तनाव आदि इत्यादिका कारण मृगौलालाई असर पार्ने गरेको हाम्रो शरीरको एक अंग अर्को अंगमाथि कुनै कुनै रुपमा आश्रित हुन्छन् एक अंग विग्रिएको अवस्थामा अर्को अंगलाई पनि असर गर्न जान्छ मृगौलालाई स्वस्थ राख्नको लागि सफा स्वस्थबद्धक खानेकुराहरु खानुपर्छ  खानेकुरा खाँदा ब्यालेन्समा खाने गर्नुपर्छ कार्वोहाइड्रेड, प्रोटिन, फ्याट मिनरल्स तथा भिटामिनको उपयुक्त मात्रा मिलाएर खानुपर्छ स्वस्थ पानी धेरै पिउने बानी बसाल्नुपर्छ  खास गरी गर्मीयाममा पानी धेरै खानुपर्ने हुन्छ धेरै मानसिक तनाव लिनु भएन, बेलाबेलामा मृगौला कस्तो अवस्थामा भनेर रगत, पिसाव जाँचका साथै पेटको अल्टा«साउण्ड गर्नुपर्छ  त्यस्तैसुगर, प्रेसर, युरिक ऐसिड, शरीरमा चिल्लोपन कत्तिको ती सबै जाँच गरिरहनुपर्ने हुन्छ  यो एउटा मृगौलालाई स्वस्थ राख्ने उपायहरु हुन् 

मृगौलामा समस्या भएको कसरी थाहा पाउने ?

मृगौलाको सबैभन्दा ठूलो बिडम्बना के हो भने पत्तै नभई मृगौला बिग्रिएर अन्तिम अवस्थामा पुगिसकेको हुन्छ  मृगौला बिग्रिएको चौथो या पाँचौ स्टेजमा पुगेपछि मात्र मानिसमा त्यसका लक्षणहरु देखा पर्न थाल्छन्  त्यसपछिको स्टेज भनेको डायलासिस वा प्रत्यारोपण नै हो  शरीर कम्जोर हुँदै जाने, वान्ता आउने, सास फेर्न गाह्रो हुने, थकाई लाग्ने, शरीर सुन्निने, पिसाव कम लाग्ने, चिटचिटाहट हुने, शरीर कालो हुँदै जाने यी लक्षणहरु मृगौला बिग्रिसकेपछिको लक्षण हो

मृगौला बिग्रने मुख्य कारण के होला ?

मृगौला बिग्रने मुख्य कारण भनेको अहिले विश्वव्यापी रुपमा हेर्ने हो भने सुगर, प्रेसर, मुटुको समस्या, पत्थरी, ग्लोमेरुलो नेफ्राइटिस, भास्कुलाइटिसपेनकिलरको सेवनले पनि मृगौला बिग्रन सक्ने धेरै सम्भावना रहन्छ  मृगौला आफ्नो स्वयम्को रोगले भन्दा पनि अन्य सिस्टमको रोगका कारणले गर्दा बढी खराप भएको पाइएको

कति प्रतिशत मृगौला बिग्रेको अवस्थामा सामान्य औषधी उपचार गर्दा ठिक हुन्छ ?

मृगौला खराब भएको प्रारम्भिक अवस्थामा थाहा पाइएमा उपचार गर्न सकिन्छ या उपचार गर्दा ठिक हुनसक्छ   कतिपय अवस्थामा ठिक नभए पनि कन्ट्रोल गरेर त्यही अवस्थामा राख्न सकिन्छ जस्तै सुगर कन्ट्रोल गरेर राखियो भने धेरै वर्षसम्म मृगौलालाई स्वस्थ राख्न सकिन्छ प्रेसर मुटुको समस्या पनि त्यस्तै हो  मृगौलामा पत्थरी भने बेलैमा उपचार गरियो भने मृगौला बिग्रनबाट बच्छ मृगौला बिग्रिएर अन्तिम अवस्थामा पुगेको भने त्यसलाई डायलासिस गरी रगत सुद्धिकरण गरेर धेरै वर्षसम्म ज्यान बचाउन सकिन्छ  मृगौला आकस्मिक रुपमा खराव भएको भने त्यसलाई एक्युट किड्नी इन्जुरी भनिन्छ  जसलाई समयमै उपचार गर्दा दिगो रुपमा ठिक पार्न  सकिन्छ  तर, समयमा उपचार गरिएन भने दिगो रुपमा मृगौला खराव हुनजान्छ पछि डायलासिस वा प्रत्यारोपण नै गर्नुपर्ने अवस्था आउँछ

मृगौला पूर्णरुपमा बिग्रिएको अवस्थामा डायलासिसबाट ठिक पार्न सकिन्छ ?

सकिँदैन डायलासिस भनेको रगत शुद्धिकरण गर्ने प्रक्रिया मात्रै हो यसले जिवनयापन सहजरुपमा पारेर आयु लम्ब्याउने माध्यम मात्रै हो तर आकस्मिक एक्युट किड्नी इन्जुरी भएको अवस्थामा सर्पोटको लागि केही समय डायलासिस गर्नुपर्ने हुन्छ मृगौला ठिक भएपछि डायलासिसको आवश्यकता पर्दैन 

पूर्णरुपमा मृगौला बिग्रिसकेको अवस्थामा डायलासिस ठिक की प्रत्यारोपण गर्दा ठिक हुन्छ ?

मृगौला पूर्णरुपमा बिग्रिसकेको अवस्थामा दुईवटा पद्धती एउटा डायलासिस अर्को मृगौला प्रत्यारोपण  डायलासिसमा पनि दुईवटा पद्धती एउटा मेशिनमार्फत रगतलाई शुद्धिकरण (Hemodialysis)  गर्ने अर्को पेटमा पानी राख्ने निकाल्ने प्रक्रिया (CAPD) गर्ने गरिन्छ  पेटबाट गर्ने डायलासिस प्रक्रिया (CAPD) मेशिनबाट गर्ने डायलासिस (Hemodialysis) भन्दा फाइदाजनक   आर्थिक हिसावले हेर्ने हो भने पनि यो निकै कम खर्चमा गर्न सकिन्छ  किनकी नेपाल सरकारले CAPD को लागि पानी  निःशुल्करुपमा उपलब्ध गराइदिएको   तर, डायलासिस गर्नुभन्दा मृगौला दान गर्ने व्यक्ति पाइयो मृगौला रोगीको शारीरिक अवस्था ठिक भने प्रत्यारोपण गर्नु उपयुक्त हो मृगौला प्रत्यारोपण गरेका व्यक्तिहरुले अन्य मानिसको जस्तो सामान्य

सम्बन्धित समाचार