घुमुवा प्रहरीको भूमिकामाथि मनहरीमा रेस्टुरेन्टको आवरणमा यौनधन्दा !

मकवानपुर । मकवानपुरको मनहरी गाउँपालिका–६, पोखरी क्षेत्रमा रेस्टुरेन्टको आवरणमा यौनजन्य गतिविधि सञ्चालन भइरहेको आरोप र नाबालिग किशोरीसमेत प्रयोग भएको आशङ्काले स्थानीय क्षेत्रमा गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। प्रहरीले छापा मारेर चार महिलासहित छ जनालाई पक्राउ गरेपछि घटनाको वास्तविक प्रकृति, रेस्टुरेन्ट सञ्चालकको भूमिका र सम्भावित यौन शोषणको सञ्जालबारे अनुसन्धानको आवश्यकता बढेको छ।
इलाका प्रहरी कार्यालय मनहरीका प्रहरी निरीक्षक सूर्यप्रसाद भट्टका अनुसार घटनासम्बन्धी अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। पक्राउ परेकामध्ये दुई पुरुष र चार महिला छन्। घटनामा उमेर नपुगेका किशोरीसमेत संलग्न गराइएको आशङ्का सार्वजनिक भए पनि उनीहरूको वास्तविक उमेर, पीडित वा प्रभावितको अवस्था र कसको कस्तो भूमिका थियो भन्ने विषय अनुसन्धानबाट पुष्टि हुन बाँकी छ।
रेस्टुरेन्टको आवरणमा प्रतिबन्धित गतिविधि सञ्चालन भएको आरोप सार्वजनिक भएपछि व्यवसायको वास्तविक प्रकृति र सञ्चालकको जिम्मेवारीबारे प्रश्न उठेको छ। कुनै व्यवसायभित्र गैरकानुनी गतिविधि भएको पाइएमा त्यसको जानकारी, व्यवस्थापन र सम्भावित संलग्नताबारे प्रहरीले प्रमाणका आधारमा अनुसन्धान गर्नुपर्छ। तर सञ्चालक वा पक्राउ परेका व्यक्तिहरूलाई अनुसन्धान पूरा हुनुअघि नै दोषी ठहर गर्न मिल्दैन।
विशेषगरी नाबालिग किशोरी प्रयोग भएको आशङ्का सत्य ठहरिएमा यो सामान्य व्यावसायिक अनियमितताको विषय मात्र रहने छैन। बालबालिकालाई यौन शोषणमा पारिएको, प्रलोभन वा दबाबमा यौन गतिविधिमा लगाइएको अथवा बेचबिखन तथा ओसारपसार गरिएको प्रमाण भेटिएमा घटनाले गम्भीर फौजदारी कसुरको रूप लिन सक्छ। त्यसैले सम्भावित पीडितको सुरक्षा, गोपनीयता र मनोसामाजिक सहयोगलाई अनुसन्धानको प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने देखिन्छ।
यस घटनासँगै मनहरी क्षेत्रमा परिचालित घुमुवा प्रहरीको कार्यशैलीमाथि पनि स्थानीय व्यवसायीले प्रश्न उठाएका छन्। प्रहरी हवल्दार सुरेश न्यौपाने, मीन गुरुङ र प्रहरी सहायक हवल्दार अमृत तामाङलगायतका कर्मचारी सूचना सङ्कलनभन्दा आर्थिक सङ्कलनमा केन्द्रित रहेको आरोप स्थानीय व्यवसायीहरूले लगाएको बताइएको छ।
यौनजन्य गतिविधि हुने भनिएका होटल, लज तथा गेस्टहाउस र गाँजा–चरेसको अवैध कारोबारमा संलग्न रहेको आशङ्का गरिएका व्यक्तिहरूसँग घुमुवा प्रहरीको निकट उठबस रहेको स्थानीय व्यवसायीहरूको दाबी छ। उनीहरूले प्रहरीको सूचना सङ्कलन प्रणाली र निगरानी प्रभावकारितामाथि प्रश्न उठाएका छन्।
यद्यपि, यी आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन। सम्बन्धित प्रहरी कर्मचारीले गैरकानुनी आर्थिक लाभ लिएको वा अवैध कारोबारमा संरक्षण दिएको भन्ने निष्कर्ष निकाल्न प्रमाण, कारोबारको विवरण र आवश्यक छानबिन चाहिन्छ। प्रहरी नेतृत्वले आरोपलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर निष्पक्ष आन्तरिक अनुसन्धान गर्नुपर्ने देखिन्छ।
नेपालको मानव बेचबिखन तथा ओसारपसार (नियन्त्रण) ऐन, २०६४, बालबालिकासम्बन्धी ऐन, २०७५ र मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ अन्तर्गत घटनाको प्रकृतिअनुसार कानुनी कारबाही हुन सक्छ। तर कुन कसुर आकर्षित हुन्छ भन्ने कुरा पीडितको उमेर, घटनाको प्रकृति, शोषण वा दबाबको अवस्था तथा प्रमाणमा निर्भर हुन्छ।मनहरीको घटनाले व्यवसायको आवरणमा हुने सम्भावित गैरकानुनी गतिविधि नियन्त्रण, नाबालिगको संरक्षण र प्रहरीको जवाफदेहिताबारे गम्भीर प्रश्न उठाएको छ। अब अनुसन्धानले पक्राउ परेकाहरूको भूमिका मात्र होइन, सम्भावित पीडितलाई कसरी त्यस्तो अवस्थामा पुर्याेइयो, सञ्चालकको संलग्नता थियो कि थिएन र उजुरी तथा निगरानी प्रणाली प्रभावकारी थियो कि थिएन भन्ने विषयसमेत स्पष्ट पार्नुपर्छ।त्यस्तै, प्रहरीमाथि निष्पक्ष रूपमा छानबिन हुनुपर्छ।